پیشگفتار

از یک ذهن خالی، تا سفری به‌سوی نوآوری

« من هنوز فقط یک دانش‌آموزم...
هیچ علم خاصی ندارم که با آن اختراعی بسازم...
هیچ وقت با تکنولوژی خاصی کار نکردم...
نه مهارتی بلدم، نه حتی ایده‌ای دارم... »

این‌ها صداهایی بودند که در ذهن من دائماً تکرار می‌شدند. نه از بیرون، بلکه از درون خودم. گفت‌وگوهایی بی‌صدا اما پُرقدرت که باعث می‌شدند هر بار، یک قدم عقب‌تر بروم. من فقط یک دانش‌آموز ۱۸ساله بودم؛ مثل خیلی‌های دیگر، با دغدغه‌ی کنکور، ترس از آینده و ذهنی که پر بود از سؤال‌هایی بی‌پاسخ. در دنیایی زندگی می‌کردم که اختراع و نوآوری، بیشتر شبیه به رؤیایی دور از دسترس بود؛ باور داشتم که اختراع، نوآوری و تکنولوژی فقط برای آدم‌های خاص، نابغه‌ها، یا کسانی که در آزمایشگاه‌های مدرن و کتابخانه‌های عظیم رشد کرده‌اند امکان پذیر است.

با تمام این گفت‌وگوهای ذهنی و دغدغه‌ها یک چیزی درون ذهنم آرام نبود. یک کشش پنهان، یک جذابیت مبهم در واژه‌هایی مثل «اختراع»، «نوآوری»، «خلق کردن». هیچ‌وقت دقیق نمی‌دانستم دنبال چه هستم، فقط احساس می‌کردم نباید بی‌حرکت بمانم. باید دست‌کم یک گام بردارم، حتی اگر ندانم قدم بعدی چیست و دقیقاً همان گام اول، مسیر من را تغییر داد. شروع این مسیر شبیه ورود به یک جاده‌ی مه‌آلود بود. انگار پا در راهی گذاشته بودم که حتی یک متر جلوترش را هم نمی‌توانستم ببینم. نه مهارتی داشتم، نه نقشه‌ایی. فقط یک شوق مبهم و اعتماد به کسی که جلوتر از من این راه را رفته بود؛ یک راهنما. به او اعتماد کردم و با قدم‌های لرزان، پشت سرش حرکت کردم. با گذشت زمان دریافتم که برای ورود به دنیای اختراعات، لازم نیست همه‌چیز را از قبل بدانم؛ لازم نیست نابغه باشم یا در همان ابتدا ایده‌ای درخشان داشته باشم. چراکه آن‌چه نوآوران را از دیگران متمایز می‌کند، فقط دانش یا تخصص نیست؛ بلکه ترکیبی از نگرش، مهارت، انعطاف و توانایی رشد در مسیر است. نوآوری، فرآیندی ا‌ست تشکیل شده از یاد گرفتن، ساختن، اشتباه کردن، اصلاح کردن و ادامه دادن. و در این فرآیند، مهارت‌های نرمی مثل خلاقیت، حل مسئله، ارتباط مؤثر، تاب‌آوری، یادگیری مستمر و تفکر آینده‌نگر، نقش اصلی را ایفا می‌کنند؛ حتی پیش از آن‌که دانش تخصصی وارد میدان شود.

این کتاب، دقیقاً حاصل همین مسیر است. نه فقط برای کسانی که مشتاق ورود به دنیای اختراعات یا تکنولوژی‌اند، بلکه برای هر کسی که به دنیای تکنولوژی و نوآوری علاقه‌مند است و در وجودش میل به نوآور بودن را احساس می‌کند.

این کتاب را نوشتم، چون باور دارم مسیر نوآوری را باید برای همه قابل‌دسترس‌تر، انسانی‌تر و واقعی‌تر کرد. نه با پیچیده‌گویی و تصویرسازی از آدم‌های خارق‌العاده، بلکه با نشان دادن اینکه با مهارت‌هایی ساده، ولی عمیق، می‌توان وارد این دنیای جذاب شد. نه فقط به نیّت ساختن یک اختراع، بلکه برای ساختن یک ذهنیت و هویت نوآورانه. قول نمی‌دهم که در آن، راه‌حل‌های جادویی یا مسیرهای بی‌دردسر پیدا کنی! اما شاید در لابه‌لای صفحه‌هایش، همان نگاهی را پیدا کنی که در روزهای اول دنبالش بودم؛ نگاهی که به‌جای «نمی‌توانم»، تو را به «بیایید امتحانش کنیم» می‌رساند.

در انتهای این بخش، از صمیم قلب از کسی قدردانی می‌کنم که نه تنها به عنوان یک راهنما، بلکه به عنوان یک همراه الهام‌بخش و همکار نویسنده در این مسیر در کنار من بوده‌اند. سرکار خانم مهسا اسکندری، استادی که نه فقط مسیر ورود من به دنیای اختراعات را برایم هموار ساختند، بلکه در تمام مراحل رشد و شکل‌گیری این کتاب، با دقتی بی‌نظیر، صبری ستودنی و حمایت‌های بی‌دریغ‌شان در کنار من حضور داشتند. در هر خط از این کتاب، نشانه‌ای از نگاه حرفه‌ای و تأثیرگذار ایشان دیده می‌شود. اگر امروز این نوشته‌ها به نقطه‌ای روشن رسیده، بی‌تردید بخش بزرگی از آن را مدیون همکاری و همراهی ارزشمند ایشان هستم.