کتاب ها » مخاطب‌ شناسی /کد 346

نویسنده علی کنگاوری ملاحاجلو
ناشر ساکو
تعداد صفحات ۱۷۶
قیمت پشت جلد ۵۵,۰۰۰ تومان
قیمت فروش ۵۳,۰۰۰ تومان

پیشگفتار

یکی از پدیده‌های مهم زندگی اجتماعی بشر از ابتدا تا کنون ارتباط بوده است. ارتباطات ابتدایی با استفاده از روش‌های ساده مانند زبان بدن و سایر علائم و نشانه‌ها نظیر دود و با استفاده از پرندگان، ارتباطات شفاهی آغاز شده و به تبادل اطلاعات پیشرفته و نوین امروزی در فضای مجازی منتهی شده است. یکی از ارکان مهم و تأثیرگذار در سامانه و چرخه برقراری ارتباط «مخاطب» است، چراکه پیام برای آن صادر می‌شود و بازخورد ناشی از آن نیز تأثیر قابل توجهی در چگونگی فرآیند ارتباط دارد. از این رو، واژة «مخاطب» در فرایند ارتباطات جمعی اصطلاح رایجی است و در یک الگوی ساده ارتباطی، دریافت‌کننده پیام است که گفتمان جاافتاده‌ای برای افکار عمومی است.

«مخاطب» از این منظر خطاب به خوانندگان، بینندگان و شنوندگان انواع رسانه به کار می‌رود. این واژه، یکی از شاخه‌های موضوع مطالعة ارتباطات جمعی است و در صورت ظاهر، گردانندگان و دست‌‌اندرکاران رسانه‌ها و نظریه‌پردازان در این حوزه از آن درک ساده و بدون ابهامی دارند. «مخاطب‌شناسی» در حوزه‌ مطلوبیت پیام از نظر تأثیر عمیق و ایجاد نتیجه مناسب در گیرنده، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه چندان پیشرفت نکرده است. این در حالی است که واژة مخاطب، در زمینه کاربرد عامیانه و روال عادی با اختلافاتی در معنی و برخی بدفهمی‌ها، مواجه شده است. این موضوع با تحول روزافزون در فناوری اطلاعات و ارتباطات و پیچیده‌تر شدن تعاملات و تغییرات اجتماعی و عوامل فرهنگی و ارتباطی، بیشتر برجسته شده است.

به گونه‌ای که امروزه شاخص‌های نوین حاکم بر فضای تبادل اطلاعات و تأثیر ناشی از فناوری‌‌ها موجب شده است، دو مفهوم منبع و مخاطب نسبت به گذشته متحول شوند و «در چارچوب مفهوم کاربر، در قالب دو اصطلاح جدید، یعنی کاربر منبع[1] و کاربر مخاطب[2] معرفی شوند.» (حکیم آرا، 1392: 334) با این نگرش و در توجه به تحولات حاصل در اطلاعات و ارتباطات و به‌رغم گذشته، امروز دیگر مخاطب آخرین رکن زنجیره ارتباطی نیست. چراکه طبق برداشت از برخی نظریه‌های جدید و ظرفیت‌های دوسویه و هوشمند حاکم بر فضای تبادل ارتباطات به‌ویژه در حوزه «سایبر» و قابلیت‌های مترتب برگیرنده‌ پیام، مخاطب خود آغاز‌کننده ارتباط و بهره‌گیرنده آن نیز هست. امروز در فضای سایبر استفاده از فناوری و زیرساخت‌هایی مانند ارتباطات دیجیتالی (ارقامی) و بهره‌برداری از ابزارهایی مانند گوشی‌های هوشمند و شبکه‌های اجتماعی، اینترنت و وب‌سایت‌ها، انواع اپلکیشن‌ها، شرایط مخاطبان و گیرندگان پیام‌ها را در مقایسه با گذشته بسیار متحول کرده است. به گونه‌ای که موضع گذر از مخاطب‌شناسی و توجه به کاربر‌شناسی به مفهوم دوسویه بودن ارتباطات و نقش و اهمیت ویژه مخاطب در سامانه ارتباطات، جایگاه ویژه‌ای یافته و ضرورت تحریر کتابی را فراهم کرده است تا حتی‌الامکان مخاطب‌شناسی را با توجه به مؤلفه‌ها و متغیرهای مرتبط با رفتار گیرندگان پیام، تبیین کند.

از این رو در نوشته پیش رو و با توجه به ارتقای جایگاه و تثبیت شناخت برتر نسبت به مخاطب در انواع ارتباطات، تلاش شده است در بخش اول، به معانی، مفاهیم و چشم‌اندازهای نظری در حوزه ارتباطات و مخاطب‌شناسی، پرداخته شود. با توجه به اینکه مخاطب‌شناسی مسأله‌‌ای چند وجهی بوده و با ابعاد اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، روانی و رفتاری افراد و گروه‌های انسانی عجین شده و در ارتباط با هر یک از آنها و شاخص‌های مربوطه شکل گرفته و ماهیت می‌یابد، در بخش دوم، مخاطب‌شناسی با توجه به این ابعاد بررسی شده است. در بخش سوم، با توجه به توسعه رسانه‌ها، مخاطب‌شناسی در ارتباط با رسانه‌های شنیداری، دیداری و نوشتاری و فناوری‌های نوین رسانه‌ای بررسی شده است و سپس به مخاطب‌شناسی در حوزه روابط عمومی پرداخته شده است.

در ادامه فرصت را غنیمت شمرده و از همسر صبور و دلسوزم که محیط مناسبی را برای تدوین این مجموعه برای بنده فراهم کرد و از جناب آقای غلامی مدیر محترم انتشارات ساکو که مشوق بنده برای تالیف این کتاب بودند، صمیمانه سپاسگزاری و تقدیر می‌کنم. در ضمن با امید به اینکه نوشته حاضر مورد استفاده و بهره‌برداری استادان و دانشجویان محترم قرار گیرد، تقاضا دارم برای ارتقای سطح کیفی و کمّی مطالب کتاب در چاپ‌های آتی، هر گونه نظر و یا نواقص موجود در آن را از طریق آدرس الکترونیکی ذیل، با اینجانب در میان بگذارید.

علی کنگاوری ملاحاجلو

ALI.H.1024@gmail.com

      خرداد ماه 1400



[1]. Source User

[2]. Audience User

 

 

کتاب « مخاطب شناسی» درسه بخش  و نه فصل، تدوین شده است و دربرگیرنده مطالب زیر است:

 

پیشگفتار 7

بخش نخست: کلیات، مفاهیم و رویکردهای نظری

فصل 1: کلیات و مفاهیم

مخاطب و ارتباط.. 12

مفاهیم مخاطب در گذر تاریخ.. 13

مخاطبان ابتدایی؛ دوره شفاهی.. 14

مخاطبان، بعد از صنعت چاپ.. 16

مخاطبان در عصر رسانه‌های نوین.. 17

تعاریف و مفاهیم مخاطب.. 19

مفهوم مخاطب از دیدگاه علم ارتباطات.. 19

مفهوم مخاطب از دیدگاه جامعه‌شناسی.. 20

مخاطب از دیدگاه روانشناسی.. 21

مخاطبان بر اساس مرزهای جغرافیایی.. 22

مخاطب در نگرش‌‌های سودجویانه و تبلیغاتی.. 23

مخاطب بر حسب فعال و منفعل بودن. 23

مخاطبان بر حسب کنترل منبع اطلاعات، زمان و موضوع. 24

اهمیت و ضرورت مخاطب‌شناسی.. 25

اهمیت مخاطب‌شناسی با رویکردی به سامانه‌های ارتباط.. 25

اهمیت مخاطب‌شناسی با رویکردی به پیام. 26

اهمیت مخاطب‌شناسی با رویکردی به گیرنده پیام. 27

نحوه شکل‌‌گیری و تحول در مخاطب.. 28

تحول و تطورِ مخاطب.. 29

فصل 2: نظریه‌ها و رویکردهای مربوط به مخاطب

نظریه‌ها 32

رویکردهای تأثیر رسانه بر مخاطبان. 33

مدل تأثیر مستقیم. 34

مدل تأثیر شرطی.. 35

مدل تأثیر انباشتی.. 36

مدل تأثیر شناختی.. 37

دسته‌بندی دیگر. 40

رویکردهای مربوط به مخاطب منفعل.. 40

رویکردهای مربوط به مخاطب فعال. 44

نظریه‌های مربوط به مخاطب فعال. 47

نگرش‌‌های مبتنی بر قدرت مشروط رسانه‌ها 50

رویکردهای نظری نوین و تأثیر رسانه‌ها بر مخاطبان. 52

کارکردهای اینترنت و آثار آن بر مخاطبان. 54

بخش دوم: مخاطب‌شناسی در ابعاد اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و روانی

فصل 1: رویکردهای جمعیت‌شناختی مخاطبان

ویژگی‌های جمعیتی.. 60

جنسیت.. 60

سن.. 61

تحصیلات و آگاهی.. 62

دانش و اطلاعات تخصصی مخاطب.. 63

شغل و مخاطب‌شناسی.. 66

مخاطب‌شناسی و موقعیت جغرافیایی.. 67

شخصیت اجتماعی مخاطبان. 69

فصل 2: مخاطبان از نظر مؤلفه‌های اقتصادی

موقعیت اقتصادی مخاطبان. 72

رفتارشناسی.. 73

رفتارشناسی اقتصادی.. 74

فصل 3: مخاطبان و ویژگی‌های فرهنگی

ویژگی‌های فرهنگی مخاطبان. 78

مخاطبان بر اساس هنجارها وارزش‌‌‌‌ها 78

مخاطبان بر اساس اعتقاد و باور 80

مخاطبان بر اساس نگرش ‌‌دینی و مذهبی.. 82

مخاطبان بر اساس آموزه‌های اسلامی.. 83

مخاطب‌شناسی بر اساس ویژگی‌های قومی.. 85

قومیت‌های ایرانی و ارتباطات.. 91

مخاطبان قومی و توسعه جهانی ارتباطات.. 95

تحلیل تأثیر توسعه ارتباطات بر قومیت‌ها 97

فصل 4: مخاطب‌شناسی با رویکرد سیاسی

سیاست.. 100

فرهنگ و سیاست.. 101

رابطه فرهنگ با سیاست.. 101

فرهنگ سیاسی.. 102

انواع مخاطبان بر اساس فرهنگ سیاسی.. 103

مخاطبان خاص سیاسی در فضای تبادل اطلاعات و ارتباطات.. 109

کارگزاران سیاسی در تبادل با فضای عمومی اطلاعات.. 109

کارگزاران سیاسی به عنوان مخاطبان خاص در چرخه اطلاعات.. 110

فصل 5: مخاطبان بر اساس آموزه‌های روان‌شناختی

کلیات و تطور در روانشناسی.. 114

تعاریف روانشناسی.. 115

روانشناسی مخاطبان. 116

تحلیل شخصیت مخاطب.. 116

تحلیل هوشِ مخاطب.. 119

تحلیل ادراکِ مخاطب.. 120

عزت نفس مخاطب.. 125

بخش سوم: رسانه، مخاطب و روابط عمومی

فصل 1: مخاطب‌شناسی بر اساس نوع رسانه

مقدمه. 130

مخاطبان و رسانه‌ها 130

جایگاه و نقش مخاطبان در رسانه‌ها 134

رسانه‌ها 135

رسانه‌های جمعی.. 136

رسانه‌های نوشتاری.. 138

رسانه‌های شنیداری.. 141

رسانه‌های دیداری.. 143

فناوری‌های ارتباطی نوین.. 148

ویژگی‌های فناوری ارتباطی نوین.. 149

مخاطبانِ فناوری‌های نوین؛ چند رسانه‌‌ای.. 151

فصل 2: مخاطب‌شناسی در حوزه روابط عمومی

روابط عمومی.. 154

نقش روابط عمومی در سازمان. 155

ارتباطات و روابط عمومی.. 156

ضرورت ارتباطات و اطلاعات در روابط عمومی.. 156

روابط عمومی الکترونیک... 159

مخاطب‌شناسی در روابط عمومی.. 162

باورپذیری مخاطبان. 162

فرهنگ‌پژوهی مخاطبان. 163

نیازسنجی مخاطبان در روابط عمومی.. 163

مخاطب‌پژوهی زیبایی‌شناسانه. ظ164

مؤلفه‌های مرتبط با روابط عمومی کارآمد. 165

موانع و مشکلات.. 166

کتابنامه  168

نویسنده علی کنگاوری ملاحاجلو
ناشر ساکو
نوبت چاپ یکم
شابک 978-600-479-121-2
قطع کتاب وزیری
تعداد صفحات ۱۷۶
قیمت پشت جلد ۵۵,۰۰۰ تومان
قیمت فروش ۵۳,۰۰۰ تومان
زبان کتاب فارسی
تاریخ ثبت در سایت ۲۴ شهریور ۱۴۰۰
شما میتوانید از طریق فرم زیر نظر خود را بیان نمایید:

نام
ایمیل
نظر شما
کد امنیتی (حروف بزرگ و کوچک یکسان است)

دسته بندی موضوعی